โดย รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย ศัลยแพทย์ทรวงอกจากศูนย์ผ่าตัดส่องกล้อง โรงพยาบาลวชิรพยาบาล
“จุดที่ปอด” เป็นคำที่หลายคนได้ยินจากผลเอกซเรย์หรือผลตรวจสุขภาพ จนเกิดความกังวลว่าตนเองเป็นมะเร็งปอดหรือไม่ ความจริงแล้ว จุดที่ปอดไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งเสมอไป แต่ก็ไม่ควรละเลย เพราะบางก้อนอาจเป็นระยะเริ่มต้นของมะเร็ง ซึ่งหากตรวจพบเร็ว โอกาสรักษาให้หายขาดมีสูงมาก จุดที่ปอดคืออะไร? จุดที่ปอด หรือ “Pulmonary Nodule” คือก้อนหรือจุดเล็ก ๆ ที่พบในเนื้อปอดจากการเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) หรือบางครั้งพบจากการเอกซเรย์ปอดทั่วไปสาเหตุมีได้หลายอย่าง เช่น *รอยแผลเป็นจากการติดเชื้อเก่า *วัณโรค* และการอักเสบของปอด* ก้อนเนื้อชนิดไม่ร้าย* หรืออาจเป็นมะเร็งปอดระยะเริ่มต้น ดังนั้น เมื่อพบจุดที่ปอด สิ่งสำคัญที่สุดคือการประเมินโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ไม่ใช่การตกใจหรือปล่อยไว้โดยไม่ติดตามจุดแบบไหนที่ควรระวังเป็นพิเศษ?แม้แพทย์จะต้องพิจารณาหลายปัจจัยร่วมกัน แต่โดยทั่วไปก้อนที่มีลักษณะต่อไปนี้ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติม ดังนี้
1. มีก้อนขนาดมากกว่า 8 มิลลิเมตร ก้อนที่มีขนาดใหญ่ขึ้น มีโอกาสเป็นมะเร็งมากกว่าก้อนขนาดเล็ก และมักต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น CT Scan ซ้ำ การตรวจ PET-CT การเจาะชิ้นเนื้อ หรือการผ่าตัด ขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของแต่ละราย 2. ก้อนมีการโตขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับภาพเดิม การเปลี่ยนแปลงของขนาดเป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญที่สุด หากก้อนมีขนาดใหญ่ขึ้นจากการติดตาม ไม่ว่าจะโตเพียงไม่กี่มิลลิเมตร ก็ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติมทันทีในทางกลับกัน หากก้อนคงที่เป็นเวลาหลายปี โอกาสเป็นมะเร็งจะลดลงอย่างมาก 3. ขอบก้อนไม่เรียบหรือมีลักษณะเป็นหนาม ก้อนที่มีขอบหยัก ขรุขระ หรือมีลักษณะคล้ายดาว (Spiculated nodule) มีความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งมากกว่าก้อนที่มีขอบเรียบ 4.เป็นก้อนชนิดฝ้า (Ground-glass opacity) ก้อนชนิดนี้มักไม่ทำให้มีอาการและอาจเป็นมะเร็งปอดระยะเริ่มต้นได้ โดยเฉพาะหากมีส่วนที่เป็นเนื้อทึบ (Solid component) เพิ่มขึ้น หลายคนมักตรวจพบโดยบังเอิญจากการตรวจสุขภาพประจำปี 5. มีหลายก้อน หรือมีต่อมน้ำเหลืองร่วมด้วย แม้หลายก้อนอาจเกิดจากการติดเชื้อแต่บางครั้งอาจสัมพันธ์กับโรคมะเร็งจึงจำเป็นต้องได้รับการวินิจฉัยอย่างละเอียด เมื่อใดก็ตามที่รอเจอกลุ่มเหล่านี้ต้องแนะนำเจอแพทย์เฉพาะเพื่อที่จะปรึกษาหาแนวทางการรักษาต่อไปและใครบ้างที่ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ?
รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย ศัลยแพทย์ทรวงอกจากศูนย์ผ่าตัดส่องกล้อง โรงพยาบาลวชิรพยาบาล กล่าวว่า ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อไปนี้ควรเข้ารับการประเมินเมื่อพบจุดที่ปอด มีดังนี้ 1.ผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป 2. สูบบุหรี่หรือเคยสูบบุหรี่มาก่อน 3.มีคนในครอบครัวเป็นมะเร็งปอด 4.เคยเป็นโรคปอดเรื้อรัง 5.สัมผัสฝุ่น สารเคมี หรือมลพิษเป็นเวลานาน ส่วนคนทั่วไปแม้ไม่สูบบุหรี่ก็ยังมีโอกาสเป็นมะเร็งปอดได้ โดยเฉพาะในผู้หญิงและชาวเอเชีย ดังนั้นถ้าไม่มีอาการ จำเป็นต้องตรวจหรือไม่? คำตอบคือ จำเป็น แต่อาจจะแนะนำเป็นการฟิล์มเอกซเรย์ประจำปี อย่างไรก็ตามมะเร็งปอดระยะเริ่มต้นส่วนใหญ่มักไม่มีอาการเลย ทั้งไม่มีอาการไอ ไม่มีอาการเจ็บหน้าอกและไม่มีอาการเหนื่อย ผู้ป่วยจำนวนมากทราบว่าตนเองมีมะเร็งปอดจากการตรวจสุขภาพประจำปี หรือการทำ CT Scan ด้วยเหตุผลอื่น แต่เมื่อเริ่มมีอาการ เช่น ไอเรื้อรัง ไอเป็นเลือด น้ำหนักลด หรือเหนื่อยง่าย โรคในหลายรายอาจอยู่ในระยะลุกลามแล้ว ดังนั้นเราควรตรวจด้วยวิธีใด? การเอกซเรย์ปอดธรรมดา ๆ สามารถช่วยคัดกรองโรคบางชนิดได้ แต่สำหรับการตรวจหาก้อนขนาดเล็ก การตรวจ เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ปอดแบบใช้รังสีต่ำ (Low-dose CT Scan) มีความไวสูงกว่า สามารถตรวจพบก้อนขนาดเพียงไม่กี่มิลลิเมตรและช่วยเพิ่มโอกาสในการวินิจฉัยมะเร็งปอดระยะเริ่มต้น วิธีการรักษาในปัจจุบันที่ดีที่สุด คือ อย่ารีบผ่าตัด…แต่อย่าปล่อยการรักษาทิ้งไว้ การพบจุดที่ปอดไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องเข้ารับการผ่าตัดเสมอไป ผู้ป่วยจำนวนมากเพียงติดตาม CT Scan ตามระยะเวลาที่เหมาะสม แต่ในบางรายที่ก้อนมีความเสี่ยงสูง การผ่าตัดตั้งแต่ระยะเริ่มต้นอาจทำให้รักษาหายขาดได้ และด้วยเทคโนโลยีการผ่าตัดส่องกล้องแผลเล็กในปัจจุบัน ผู้ป่วยส่วนใหญ่ฟื้นตัวเร็ว เจ็บน้อย และกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ภายในเวลาไม่นาน
รศ.นพ.ศิระกล่าวอีกว่า มะเร็งปอดไม่ใช่โรคของคนสูบบุหรี่เพียงอย่างเดียว และไม่ใช่โรคที่ต้องรอให้มีอาการจึงจะมาตรวจ หากคุณหรือคนใกล้ตัวได้รับแจ้งว่าพบ “จุดที่ปอด” อย่าเพิ่งตื่นตระหนก แต่ก็ไม่ควรละเลย ควรเข้ารับคำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนการติดตามหรือรักษาอย่างเหมาะสม การตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น คือโอกาสสำคัญที่สุดในการรักษามะเร็งปอดให้หายขาด เพราะการรักษาที่ดีที่สุด คือการรักษาก่อนที่โรคจะลุกลามติดตามข่าวสารของ รศ.นพ.ศิระ เลาหทัย (ศัลยแพทย์ทรวงอก)ได้ที่เฟซบุ๊ก : ผ่าตัดปอดโดยรศ.นพ.ศิระ เลาหทัย หรือ Youtube : ผ่าตัดปอด หรือ Lineid:@lungsurgerythหรือ www.siradoctorlung.comได้ทุกช่องทาง
